Birçoğumuz farkında değiliz ama yanlış tuvalet alışkanlıklarımız böbreklerden mesaneye kadar pek çok sağlık sorununa yol açabiliyor. Mesela ıkınarak idrar yapmak ya da özellikle umumi tuvaletlerde klozete tam oturmadan idrarını yapmaya çalışmak, idrar yollarında baskı oluşturarak enfeksiyon riskini artırabiliyor. İşte bu yüzden tuvalet alışkanlıklarınızı gözden geçirmemiz gerekiyor ki farkında olmadan yaptığımız bu küçük hatalar sağlığımızı bozmasın.

Washington Post’a konuşan pelvik taban terapisti Sara Reardon, sosyal medyada “Anneniz size söylemediyse bile idrarını yaparken ıkınmayın” başlığıyla bu şekilde idrar yapmaya karşı uyarıda bulunan bir video yayınladığında, video kısa sürede 46 milyon kez izlendi.

Reardon'a göre bu şekilde ıkınarak idrar yapmak pelvik taban kaslarınızı zayıflatarak idrar kaçırma ve diğer mesane sorunlarına neden olabilir.

Düzeltmemiz gereken tek yanlış tuvalet alışkanlık sadece bu değil…

İdrar yapmak için zorlanmanın yanında her ihtimale karşı tuvalete gitmek, çok uzun idrarını tutmak ve duşta idrarını yapmak da aynı şekilde uzun vadede pelvik sağlık sorunlarına yol açabilir.

Stanford Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde üroloji doçenti ve Pelvik Sağlık Merkezi'nde Üroloji Direktörü olan Ekene Enemchukwu, “İster ayakta durun ister oturun idrarınızı çıkarmak için zorlanmanız gerekiyorsa, bu sağlıksızdır” dedi.

Zamanla bu idrar yapma yöntemleri aciliyet, sızıntı ve kazaları artırabilir ve pelvik taban kaslarının zayıflamasına neden olarak inkontinans, cinsel sorunlar ve pelvik organ prolapsusu ile sonuçlanabilir. Bu; mesane, üretra, vajina, rahim veya rektumdan bir veya daha fazlasının yer değiştirmesi durumunda ortaya çıkar.

2024 yılında yapılan bir araştırmaya göre, Amerika Birleşik Devletleri'nde tahminen 13 milyon erkek ve kadın idrar kaçırma sorunu yaşıyor. (Ancak veriler erkeklerden çok kadınların etkilendiğini göstermektedir).

ABD'de 65 yaş üstü menopoz sonrası kadınların yaklaşık yüzde 50'si ve yaşlı erkeklerin yüzde 34'ü bu sorunları yaşıyor.

Reardon, pelvik taban kaslarının rahminizi, yumurtalıklarınızı, mesanenizi ve bağırsaklarınızı desteklemek için bir hamak gibi inşa edildiğini söyledi. Kasık kemiğine, kuyruk kemiğine ve yanlara sabitlenirler, koşma ve zıplama gibi yüksek basınçlı aktivitelere yanıt verirler.

Enemchukwu, biri idrarını yaptığında “pelvik taban kaslarının gevşemesi gerekir” dedi.

Bunun düşünmeniz gereken bir şey olmadığını, beyninizin ve vücudunuzun bunu yaptığını ve normal idrara çıkma döngüsünün bir parçası olarak bir şeyleri kapattığını söyledi.

Gece ve gündüz mesane idrarla dolar ve beyne ‘idrar yapmak için iyi bir zaman mı’ diye kontrol etmesi için bir sinyal gönderir. Enemchukwu, "Eğer öyleyse, pelvik tabanınızı gevşetirsiniz mesaneniz idrarı dışarı akıtır.

Mesane boşalmayı tamamladığını hissettiğinde, sıkmayı durdurur. İstemsiz bir kas olan iç sfinkteriniz kapanır ve istemli bir kas olan dış sfinkteriniz de bilinçaltında normal başlangıç durumuna geri döner” sözleri ile bu döngüyü anlattı.

Ancak idrarınızı yapmak için zorlarsanız veya idrarın dışarı çıkmasına izin vermek yerine tutarsanız, kas gerginliğine neden olabilir ve mesane, pelvik taban ve beyin arasındaki sinyalleri karıştırabilir. Bunu düzenli olarak yaparsanız, sonunda pelvik tabanı mesane ile tekrar düzgün bir şekilde koordine etmek için yeniden eğitmeniz gerekebilir.

Uzmanlar, toplantılar arasında veya işe koştururken idrar çıkışı için zaman kazandırmasına rağmen, aleyhinize işleyebileceğini söylüyor.

Harvard'a bağlı Brigham and Women's Hospital'da fizik tedavi alanında kadın sağlığı uzmanı olan ve pelvik taban bozukluğu olan bireylerin tedavisine odaklanan Meghan Markowski, “İdrar yapmak için ıkınmak pelvik tabanı sıkılaştırır ve idrarı doğal yollarla dışarı atmak yerine dışarı çıkmaya zorlar. Bu tür oturarak zorlanma, pelvik taban disfonksiyonuna, yani pelvik taban kaslarınızı doğru şekilde gevşetememe ve koordine edememeye neden olabilir, bu da hem idrar hem de dışkı sızıntısına ve idrar yolu enfeksiyonlarına neden olabilir.”

KLOZETE TAM OTURMADAN İDRARINI YAPMAYA ÇALIŞMAYIN

Umumi bir tuvaleti kullanırken, insanlar olası mikroplarla temastan kaçınmak için genellikle oturağa oturmadan çömelirler. Ancak Reardon, “Çömelmek kaslarınızı aktif olmaya ve kalçalarınızı zorlar” diyor. Vücudunuzun alt kısmı sizi yukarıda tutmak için çok çalıştığında, pelvik tabanınızı gevşetmek daha zor hale gelir.

İdrarı zorlayarak yapmak gibi havada durmak da mesanenin tam olarak boşalmaması ve idrar yolu enfeksiyonu riskinin artması gibi başka sorunlara neden olabilir.

İDRARINIZ YOKKEN HER İHTİMALE KARŞI TUVALETE GİTMEYİN

İhtiyacınız olmadan önce idrara çıkmak da yapılan yanlış alışkanlıklardan biri. Metroya ya da arabaya binmeden veya evden çıkmadan hemen önce idrarınız yokken tuvalete gitme alışkanlığınız varsa bunu yapmayı bırakın.

Cleveland Clinic, çoğu insanın günde altı ila sekiz kez idrara çıktığını bildiriyor. Reardon, “Mesane dolu değilken tuvalete giderseniz, mesanenizi küçük miktarlarda idrara tepki verecek şekilde alıştırırsınız, bu da “yeni normal” haline gelir.” diyor.

Bu durum, 2019 yılında yapılan bir araştırmaya göre aşırı aktif mesaneye yol açarak mesaneniz gerçekten dolmadan önce daha sık idrara çıkma dürtüsüne neden oluyor ve bu da iş, uyku ve günlük yaşam için rahatsız edici olabiliyor.

Tabi ki bu konuda istisnalar da var: Enemchukwu, “Tuvaletin olmadığı bir plaja gidiyorsanız ve gitmeden önce idrara çıkmak mantıklıdır.” dedi.

TUVALETİNİZİ TUTMAYIN

Öte yandan, tuvalete gitmeniz gerektiğinde tuvalete gitmeyi ertelemek de vücudunuzu strese sokar.

“Sağlık çalışanları ve öğretmenler gibi bazı meslek grupları, zaman kısıtlamaları nedeniyle tuvalete gitmeyi erteleyebiliyor. Bu da mesanelerinin çok fazla dolmasına, pelvik taban kaslarının idrarı çok uzun süre tutmaktan gerilmesine ve tuvalete gidememelerine neden oluyor.

Enemchukwu, “İdrara çıkmayı geciktirdiğinizde, mesaneniz gerilir ve elastikiyeti olmayan bir ‘sarkık torba’ haline gelir. Zamanla beyniniz “mesanenizi görmezden gelmeye” başlayabilir ve bu da idrarda bakteri birikmesine yol açabilir.” dedi.

2022 yılında yapılan bir çalışmada, idrarı geciktirme ile İYE riskinin artması arasında bir ilişki bulundu.

DUŞTA İDRARINIZI YAPMAYIN

Duşta idrar yapma da kesinlikle kaçınmanız gereken durumlardan biridir.
Örneğin pelvik taban disfonksiyonu olan kadınlar ve prostat büyümesi olan erkekler için oturmak yerine ayakta durmak, idrar yapmaları gerektiğinde bile mesaneyi boşaltmayı zorlaştırabilir. Reardon, “Bazı insanlar için oturmadan rahatlamak daha zor olabilir” dedi.

2024'te yapılan küçük bir çalışma, akan suyun ani idrar yapma dürtüsünün en önemli nedeni olduğunu bildirmiştir. Başka bir çalışmada ise eve varmak ve tanıdık bir tuvaletin yakınında olmak gibi başka tetikleyiciler de bulunmuştur.

Reardon, mesanenin sürekli olarak idrarla dolduğunu ve her zaman bir miktar kalacağını söyledi. “Bütün gün idrarınızı çıkarsanız da mesane yine de boş olmayacaktır” dedi.